احساس پوچی چیست و چگونه بر آن غلبه کنیم؟

احساس پوچی چیست؟

آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که احساس پوچی کنید؟ چگونه می توان احساس پوچی را رفع کنیم؟ احساس پوچی چه تأثیری روی زندگی ما خواهد داشت؟ چرا در زندگی احساس پوچی می کنیم؟ چه چیزی باعث می شود که به احساس پوچی برسیم؟ بهترین عملکرد در مواقعی که احساس پوچی داریم چیست؟ شما تنها فردی نیستید که در زندگی تان دچار احساس پوچی شده اید. برای افراد زیادی پیش آمده است که در زندگی شان دچار احساس پوچی شده اند.

گاهی ممکن است احساس پوچی را در جسم خود احساس کنید مانند خالی شدن قفسه سینه، بی حالی و بی حوصلگی، احساس خستگی مفرط و یا احساس بی حسی در برخی از اندام های خود شوید و رخوت در وجودتان شما را دربر گیرد. ممکن است گاهی بخاطر احساس پوچی دچار ترس و وحشت شوید و این سؤال برایتان پیش بیایذ که آیا این تجربه پوچی به معنای گرفتار شدن به یک بیماری روانی است؟ اینکه دچار احساس پوچی شویم جای نگرانی نیست زیرا راهکارهای مناسبی وجود دارد که می توان از این احساس رها شوید.

در ادامه به دلایل به وجود آمدن احساس پوچی و راه حل های آن می پردازیم.

دلایل احساس پوچی

احساس پوچی دلایل مختلفی دارد. احساس پوچی می تواند ناامیدی با خود به همراه بیاورد و شما فکر کنید هیچ امیدی وجود ندارد در نتیجه این ناامیدی با احساس خلاء مواجه می شوید.

پوچی و سردرگمی

یکی از دلایلی که ممکن است دچار احساس پوچی شویم، سردرگمی مان در زندگی می باشد یعنی اینکه خودمان نمی دانیم دقیقاً از زندگی مان چه می خواهیم.

گاهی ممکن است مدتی پس از تشکیل خانواده و دارا شدن فرزند وقتی به پایان راه و مرگ فکر می کنید، دچار احساس پوچی شوید. این احساس نوعی بی معنایی را در شما به وجود می آورد که احساس می کنید این همه تلاش و کوشش شما به هد رفته و هیچ چیز نمی تواند این خلاء را پر کند.

تغییرات مراحل رشدی

معولاً در دو مرحله رشدی از زندگی انسان دچار احساس پوچی می شود. اول در دوره نوجوانی که با مسئولیت های زندگی رو به رو شده و خودش را می یابد و از حال و هوای رؤیاهای کودکی خارج شده است؛ به دنبال این است که چه کسی است و در این دنیا چه کاری باید انجام دهد. دوم در دوره ی میانسالی که از مسیرهایی عبور کرده است و فانی بودن لذت ها را درک کرده است. در این دوره خود را به مرگ نزدیک می بیند.

قرار گرفتن در موقعیت های استرس زا و فشار روانی

در غیر از این دو دوره، مواقعی دیگر نیز وجود دارد که فرد ممکن است دچار احساس پوچی گردد. موقعیتی که فرد با استرس و فشارروانی زیادی رو به رو می شود که در این شرایط تمام انرژی درونی فرد خالی شده و احساس پوچی می کند. در چنین شرایطی مغز فعالیت خود را بیشتر می کند و به همین دلیل  مثلاً مواقعی که با نیستی یا مرگ عزیزان رو به رو می شوند، حوادث یا بلایای طبیعی که انسان با قدرت برتر جهان هستی و ناتوانی خود در برابر پروردگار مواجه می شوند.

همچنین در شکست های زندگی مثل ورشکستگی مالی، جدایی عاطفی، شکست در تحصیل، باتوجه به سن و تجربه ممکن است افراد احساس پوچی را تجربه کنند.احساس پوچی فقط مختص افراد شکست خورده نیست، افرادی که بنظر می رسد همه چیز را باهم دارند، ممکن است درگیر احساس پوچی می شوند. احساس پوچی چیزی نیست که از بیرون به وجود بیاید بلکه از درون شما می آید و بر جنبه های دیگر زندگی تان تأثیر می گذارد.

اضطراب و افسردگی

یکی دیگر از دلایل احساس پوچی می تواند مشکلات سلامت روانی مانند افسردگی یا اختلالات خلقی باشد که معمولاً منجر به احساس غم و ناامیدی می شود. بی توجهی نسبت به این احساس می تواند ناامیدی را تشدید کند و در امتداد آن بیماری عود کند. در اکثر مواقع افسردگی قبل از اینکه با احساس غم و اندوه درونی بروز کند، با احساس پوچی و ناامیدی، بی انگیزه بودن و عدم علاقه به فعالیت های روزانه خود را نشان می دهد. اوضاع زمانی خطرناک می شود که این احساس پوچی فرد را به رفتارهای پر خطر هدایت می کند و ممکن است به خودکشی منجر شود. به گونه ای دیگر می توان گفت که احساس پوچی و خودکشی در یک رابطه مستقیم باهم قرار دارند.

شبکه های اجتماعی

در زندگی امروزه استفاده زیاد و اعتیادگونه به شبکه های اجتماعی مانند اینستاگرام ممکن است احساس پوچی را در شما ایجاد کند زیرا شما با دیدن لحظات شاد و خوشحال موقتی دیگران احساس ارزشمندی خود را از دست می دهید و دچار مقایسه نادرست زندگی آن ها با خودتان می شوید. همچنین دیدن و گوش دادن اخبارهای منفی باعث می شود انسان دچار بی معنایی شده و احساس پوچی را تجربه کند و در پی آن احساس ناامیدی داشته باشد.

اعتیاد به مخدرها و الکل

نمی توان گفت الزاماً افرادی که دچار پوچی می شوند، دچار اعتیاد به مواد مخدر می شوند. تحقیقات علمی نشان داده است که در بسیاری از موارد مصرف مواد مخدر و الکل در افراد احساس پوچی ایجاد می کند. بنابراین اکثر افرادی که دچار اعتیاد به مخدرها و الکل هستند، احساس پوچی را تجربه می کنند.

ابتلا به بیماری‌های سخت و صعب‌العلاج جسمی

درگیری با بیماری های صعب العلاج می تواند احساس خلاء را در افراد ایجاد کند و به گونه ای فرد با بی انگیزگی و ناامیدی رو به رو شود. در شرایطی که فرد با بهبود رو به رو می شود، احساس پوچی در فرد کمتر شده و ناامیدی جای خود را به امیدواری می دهد. در حالت کلی درگیری با بیماری های خاص مانند انواع سرطان ها، یکی از علت های احساس پوچی در زندگی می باشد.

چه افرادی بیشتر به پوچی مبتلا می‌شوند؟

نمی توانیم افراد، قشر یا سن خاصی را اختصاص دهیم. همان طور که اشاره نمودیم، همه ی افراد  به نسبت موقعیت و شرایطی که با آن مواجه می شوند، ممکن است دچار احساس ناامیدی و پوچی شوند. تنها گروه سنی که می تواند احساس پوچی با آثار سوئی همراه باشد، نوجوانان می باشد.

اگر در این شرایط قرار بگیرید چه کاری باید انجا دهید؟ در ادامه راهکارهای مقابله با احساس پوچی ارائه می دهیم تا اگر در چنین شرایطی قرار گرفتید بتوانید به موقع از آن خارج شوید.

چگونه با احساس پوچی مقابله کنیم؟

بی معنایی یکی از عوامل آسیب زا و ایجاد احساس پوچی می باشد که لازم است نسبت به آن توجه داشته باشید. درک درستی از معنای زندگی خود داشته باشید تا از گیجی و سردرگمی رها شوید و در نتیجه آن در دام احساس پوچی گرفتار نشوید. درک احساساتتان می تواند کمک کند که آگاهانه انتخاب های درستی داشته باشید. زمانی که بر احساسات خودتان آگاه نباشید احتمال زیاد انتخاب های اشتباهی مثل پرخوری، بی هدف در اینستاگرام یا فضای مجازی بودن، روابط جنسی و عاطفی نادرست، خریدهای غیرضروری، مواد مخدر یا الکل، انباشتگی وسایل و کلکسیون سازی، خواهید داشت که خود پس از مدتی به مشکلی مضاعف تبدیل شده و احساس پوچی را چند برابر و مزمن می کنند. پس بهتر است به جای نادیده گرفتن احساسات به راهکارهایی که ارائه می دهیم توجه داشته باشید.

زندگی بی معنی به نوعی از زندگی گفته می شود که فرد آن را بی هدف و غیر ارزشمند می بیند. در این شرایط فرد می تواند با بحران وجودی درگیر باشد، بحرانی که فرد را به پرسش درباره ذات زندگی وادار می کند. این احساس پوچی حتی می تواند وقتی شما آرزوهایتان را زندگی می کنید، به سراغ شما بیاید مانند زندگی در خانه مورد علاقه تان، داشتن شغل مورد علاقه و درآمد عالی ولی با این حال احساس کنید بخشی از شما خالی و تهی می باشد.

اینکه شما در این دنیا در حال زندگی کردن هستید یعنی بخش مهمی از این دنیا هستید و زندگی تان حقیقتاً بی معنی نیست و این احساس پوچی یک احساس موقتی می باشد. طبیعی است که چالش های زندگی باعث شود که از معنای وجودی خود دور بمانید و مهم این است که راه حل ها را بیابید و از احساس پوچی رها شوید.

البته فراموش نکنید که معنای زندگی الزاماً برابر با شادی، راحتی، موفقیت یا سلامتی کامل باشد. معنا داشتن یعنی اینکه شما آرزوها و دغدغه هایی برای زندگی تان داشته باشید. هرجایی از زندگی که باعث نجات یا کمک دیگران شده اید یعنی زندگی تان معنادار می باشد.

در نتیجه این مطالب می توان گفت که مفهوم بی معنایی و احساس پوچی مسئله ای ذهنی می باشد و برای هر فرد متفاوت است. بنابراین باتوجه به انتظارات هر فرد و هنجارهای اجتماعی معنای زندگی افراد تعریفی متفاوت دارد. اکنون متوجه می شوید که هر فرد مسیری متناسب با خود برای کشف معنای زندگیش دارد.

راه های مقابله با احساس پوچی

اکنون که معنای احساس پوچی را یاد گرفتید، به راه های مقابله با احساس پوچی می پردازیم:

۱ـ هدف‌دار زندگی کنید

ماندن در احساس پوچی شما را بیشتر در خود فرو می برد و در نتیجه آن به سختی می توانید از آن رها شوید. وقتی در مسیری قرار می گیرید که با ارزش ها و هدف تان همسو می باشد، از احساس ناامیدی و پوچی تان کم می شود و هرچقدر در مسیر مقاوم تر و پایدارتر باشید، کم کم احساس پوچی تان ازبین می رود. چالش هایی که در مسیر هدف تان قرار می گیرد بسیار کمک کننده است تا از یکنواختی و سردرگمی رها شوید. در این مدت بهتر است که از حواس پرتی هایی مانند فضای مجازی دور شوید و گفتگوهای مثبت را با خود داشته باشید.

برای اینکه بتوانید در مسیر هدف پایدار باشید بهتر است هدف خود را به اهداف کوچک تقسیم کرده و هر روز یکی از آن ها را انجام دهید. در این مورد می توانید برای اطلاعات بیشتر، مقاله هدف گذاری را مطالعه کنید. اهداف کوچک روزانه که به راحتی می توانید آن ها را انجام دهید و نیازی به هزینه های بالا و تلاش سخت ندارد، انرژی مثبت را در شما بیشتر می کند و احساس موفقیت در درون تان روشن می شود. مطالعه کتاب، پیاده روی روزانه به مدت 30 دقیقه، روتین پوستی و از این دست کارهای کوچک بسیار مؤثر می باشد. هدف گذاری باعث می شود رفته رفته معنای زندگی تان را پیدا کنید و با حال خوب به زندگی تان ادامه دهید.

۲ـ شکرگزاری را تمرین کنید

تحقیقات نشان داده که وقتی افراد روز خود را با شکرگزاری شروع می کنند، از احساس شادی و آرامش بیشتری برخوردار هستند. زیرا تمرکز افراد بر روی داشته هایشان می باشد و مسیر روشنی برای اهداف روزانه شان روشن می کند. همچنین انجام شکرگزاری، استرس را کاهش می دهد و حال روحی افراد را بهتر خواهد کرد. می توانید به طریق زیر شکرگزاری را انجام دهید:

• برای کسانی که به شما انرژی مثبت می دهند، نامه بنویسید و یا تصور کنید رو به رویتان نشسته اند و شما به چشمانشان نگاه کنید و یک ویژگی مثب شان را به آن ها بگویید. هر روز می توانید یک نفر یا همان فرد را با یک ویژگی مثبت یاد کنید.
• روزانه ده تا از داشته های خود را بنویسید و برایشان شکرگزار باشید.
• در زمان مدیتیشن می توانید شکرگزاری را انجام دهید.
• گفت و گوی مثبت در هنگام دعا کردن داشته باشید.

۳ـ کارهای معنا بخش را کشف کنید و با خود وقت بگذرانید.

بجای سرکوب احساس پوچی تان و پر کردن این خلاء با مواد مخدر، الکل، پرخوری، فضاهای مجازی و رفتارهایی که سرخوشی موقت به شما می دهد، به درون خودتان نگاه کنید و اوقاتتان را با خود سپری کنید. نظر محققان بر این است که در طی این زمان امیال و آرزوهایتان را بکاوید. این بیشتر به شما کمک می کند تا معنای زندگی خود را چه روزانه و چه در آینده، بیابید.

وقتی توجه تان را بر روی چیزهایی بگذارید که به زندگی تان معنا می دهند و مورد علاقه تان باشد، جنبه های مثبت زندگی تان را پیدا می کنید. در برخی مواقع چیزهای ساده ای هستن ولی در عین حال پر معنا می باشند مانند تماشای یک منظره زیبا در طبیعت. شاید در ابتدا این کار برای تان سخت و بی معنا باشد ولی انجام دادن کارهایی که دوست دارید در دور شدن احساس پوچی تان مؤثر می باشد. این فعالیت های ساده می تواند شامل قدم زدن در پارک، دوچرخه سواری، ورزش و یا تماشای یک فیلم باشد.

۴ـ روی روابط مثبت تمرکز کنید

رتباط با افراد مثبت و گذراندن اوقات با آن ها راهی مناسب و مطمئن برای پیدا کردن معنا در زندگی است. افرادی که شما را تشویق کنند یا از حمایت و انرژی مثبت شان بهرمند شوید.

یکی از راه های مؤثر دیگر برای رهایی از احساس پوچی می تواند مرور خاطرات خوش با خانواده یا دوستان باشد و فضایی ایجاد کنید که آن روزها را برای شما تداعی کند. امروزه گوشی های همراه این امکان را به ما می دهند که بتوانیم آلبوم های نوستالژی از خاطراتمان بسازیم و این خود فرصتی مناسب برای دریافت معنا و حس مثبت است.

در سال 2022 تحقیقاتی انجام شد که نشان داد گذراندن لحظاتی با مرور نوستالژی می تواند به افراد در پیدا کردن، حفظ و بازگرداندن معنا در زندگی کمک مؤثری داشته باشد. توجه داشته باشید که همه ی افراد گذشته ی مثبتی برای به یادآوردن ندارند. اگر شما هم جز اون دسته از افراد هستید که گذشته خوبی برای یادآوری ندارید بهتر است به فکر فرد یا تجربه ای باشید که خاطرات مثبت تر یا لذت بخش تری برایتان داشته اند.

۵ـ مشاوره و روان درمانی

سفری که قرار  است برای پیدا کردن معنای زندگی تان طی کنید، می تواند سخت و دشوار باشد و به تنهایی گذر از این مسیر ممکن نباشد. می توانید از یک درمانگر یا روانشناس برای این سفر مهم کمک بگیرید. همچنین احساس پوچی در پی یک اتفاق تلخ و سخت به همراه فشار روانی یا موقعیت استرس زا رخ می دهد. در این شرایط این مسئله می تواند به طور مستقیم روی روان شما تأثیرگذار باشد. حالات روحی مانند ناامیدی، افسردگی، خودکشی و … می تواند نتیجه تأثیرات احساس پوچی باشد. در این شرایط نیز ضروری است که از درمانگر و روانشناس کمک بگیرید.